iliasbountouris

Τα γραπτά του

    /         /         /    

Ο Λατερνατζής

Ο Λατερνατζής



Ο Λατερνατζής


Κάθε αυγή, σαν ξυπνούσε, σε αυτήν έριχνε το πρώτο βλέμμα..
Την καμάρωνε για λίγο, την άγγιζε, της μιλούσε τρυφερά..
Την πόναγε την Λατέρνα του ο Κλεάνθης..
Μοναδικό του βιός, κληρονομιά από τον πατέρα,
που και σε αυτόν έφτασε από τον δικό του πατέρα,
πριν φύγουν τότε από την Μικρή Ασία..

Από εκείνον έμαθε και την ιστορία της Λατέρνας.
Πού υπήρχε ελληνισμός και δεν υπήρχαν Λατέρνες, του έλεγε ο παππούς..
Στην Πόλη, στην Αλεξάνδρεια, στο Κάιρο, στο Βουκουρέστι, στην Σμύρνη
και αργότερα στην Θεσσαλονίκη, στην Αθήνα, στον Πειραιά..
Μπορεί να λένε ότι παρόμοια μουσικά όργανα υπήρχαν από την αρχαιότητα
ή ότι τα χρόνια του Μεσαίωνα και της Αναγέννησης
υπήρξε μία σημαντική εξέλιξη στην κατασκευή της,
όμως οι πρώτες απόπειρες για να φτιαχτεί ελληνική Λατέρνα,
έγιναν στην Κωνσταντινούπολη, από τον Έλληνα Ιωσήφ Αρμάο και τον Ιταλό Giuseppe Turconi.
Και πότε; Μετά το 1855, τότε που ο ελληνισμός στην Πόλη, διένυε την χρυσή του εποχή..
Και μετά, εξαπλώθηκε σε όλα τα αστικά κέντρα και μεσουράνησε για πόσα χρόνια..
Μα δεν υπήρχε πλουσιόσπιτο τότε, που να μην είχε την δική του Λατέρνα.
Τι γιορτές, τι χοροί, τι γάμοι..
Τι καντάδες, τι βαλς, τι μαζούρκες, τι τανγκό και πόλκες και ύστερα,
τι δημοτικά, τι σμυρναίικα, τι ρεμπέτικα..
Τότε που βέβαια, δεν υπήρχε ακόμη ούτε γραμμόφωνο, ούτε ραδιόφωνο, ούτε τίποτα..
Και πόσοι τεχνίτες δεν καταπιάστηκαν ύστερα με την οργανοποιία
ή με το ‘’σταμπάρισμα’’ ή ‘’κάρφωμα’’ των τραγουδιών στην κάθε Λατέρνα.
Καρμέλλο, Μπρίντιζι, Τριπολιτσιώτης, Γεωργίου, Πολύκαρπος, Ντικράν,
Παπανδρέου, Ευθυμίου, Αλή Μπέη, Φωτίου..
Για να μην πούμε για όσους δημιουργούσαν ή πουλούσαν στολίδια για Λατέρνες.
Χάντρες, εικόνες, κεντήματα με παραστάσεις συνήθως από μάχες και βέβαια,
σχεδόν πάντα στο κέντρο, η εικόνα της Μαρίας της Πενταγιώτισσας ή της Ρόζας Εσκενάζυ.
Όμως…
κάποια στιγμή, στα χρόνια του μεσοπολέμου, εμφανίζεται το γραμμόφωνο..
Και ύστερα, το ραδιόφωνο..
Και ήταν και εκείνος ο νόμος του Πάγκαλου το 1925..
Τότε, που στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, δημοσιεύθηκε αστυνομική διάταξη
που απαγόρευε το παίξιμο της Λατέρνας ‘’εις τα κέντρα της πρωτευούσης’’,
μπροστά από τα ξενοδοχεία και τα καφενεία.
Και τους επέτρεπε να παίζουν μόνο στις γειτονιές..
Και αργότερα, η δικτατορία του Μεταξά, που καταδίωξε και τους τελευταίους Λατερνατζήδες.
Σαν ανθρώπους του υποκόσμου, τι άλλο, γιατί έπαιζαν ρεμπέτικα..
Και η Λατέρνα αποσύρεται..
Και πια, κρύβεται, σε υπόγεια και αποθήκες..
Σκύβει το κεφάλι, τι να πρωτοθυμηθεί ο Κλεάνθης…

Μα να..
Πριν λίγα χρόνια, μετά τον εμφύλιο, γυρίστηκαν δύο ταινίες του Φιλοποίμενος Φίνου.
‘’Λατέρνα, φτώχεια και φιλότιμο’’ το 1955 και ‘’Λατέρνα, φτώχεια και γαρύφαλλο’’ το 1957.
Και οι δύο, σε σενάριο και σκηνοθεσία του Αλέκου Σακελάριου.
Με Αυλωνίτη, Φωτόπουλο, Αλεξανδράκη, Καρέζη.
Και την μουσική, αχ αυτή την μουσική, γράφει ο Μάνος Χατζιδάκις,
ενώ στον κύλινδρο της Λατέρνας, την ‘’χτυπάει’’ ο Νίκος Αρμάος.
Και ο κόσμος, ο κόσμος ενθουσιάζεται.
Και θέλουν όλοι, μία Λατέρνα στο σαλόνι τους.
Και οι μεγάλοι, ο Θεοδωράκης, ο Ξαρχάκος, ο Πλέσσας, την αξιοποιούν πάλι
και γράφουν σπουδαία τραγούδια που περιέχουν τον ήχο της.
Και την ακούμε και σε ταινίες, σε soundracks.
‘’Ποτέ την Κυριακή’’, ‘’Τα κόκκινα φανάρια’’, ‘’Απόδραση στην Αθήνα’’..
Χαμογελούσε τώρα ο Κλεάνθης..

Όμως η ώρα πέρασε.
Σειρά είχε σήμερα το Θησείο, Μοναστηράκι, πλατεία Ασωμάτων, πλατεία Αβησσυνίας, Ψυρρή..
Και το βράδυ ένας γάμος, στο ζυθεστιατόριον ‘’η Αίγλη’’, στο Ζάππειο.
Σηκώθηκε ο Κλεάνθης.

Της ρίχνει ένα ακόμη βλέμμα, σκέτο χάδι..
Δένει πιο σφιχτά μια σειρά από κόκκινες χάντρες,
σκουπίζει την σκόνη από μία τελευταία φωτογραφία,
σκουπίζει την σκόνη και από το καπέλο του, το φοράει, το ισιώνει,
κοιτάζει για λίγο τον χωμάτινο δρόμο

και ξεκινάει…


                                                                     Ηλίας Μπουντούρης

<< Πίσω στην προηγούμενη σελίδα