iliasbountouris

Τα γραπτά του

    /         /         /    

Ο Μάιος

Ο Μάιος


 

Οι βασίλισσες γεννιούνται τον Μάιο.
Έτσι διαδίδουν, βέβαια, οι ίδιες.
Λένε επίσης (οι ίδιες πάντα),
ότι για αυτό ακριβώς, ο Μάιος είναι ο ομορφότερος μήνας.
Με κορύφωση της ανθοφορίας της Φύσης.
Και με την πολυπόθητη απαρχή των «καλών καιρών».
Άρα, «…για να τις υποδέχεται όπως τους πρέπει».

Για να δούμε όμως, είναι έτσι, γιατί εγώ πάλι, ήξερα άλλα για τον Μάιο.
Μερικά μάλιστα, είναι και περίεργα..
Ήξερα, ας πούμε ότι για κάποιο λόγο ο λαός
έπαιρνε πάντα τον Μάη προφυλάξεις από τα μάγια,
καθώς θεωρούσε πως αυτόν τον μήνα, αυτά έπιαναν.
Θες επειδή έμεινε ως κατάλοιπο των ρωμαϊκών νεκρικών γιορτών,
θες επειδή το όνομα του Μάη είναι κοντά στην λέξη μάγια και μαγεία,
το σίγουρο είναι πως ο κάθε ένας
φρόντιζε να βάζει στο μαγιοστέφανο σκόρδο κι αγκάθι για το κακό μάτι,
μουτζούρωνε με σταυρό την εξώπορτα του,
μάζευε την Πρωτομαγιά μαγιοβότανα, απόφευγε τα φυτέματα,
θεωρούσε ως κακή τύχη αν έπεφτε η πρωτομαγιά Σάββατο,
αφού το πιο πιθανό είναι να αντιστοιχεί σε ψυχοσάββατο
και σίγουρα, για κανένα λόγο, δε γινόταν γάμος τον μήνα αυτόν!
Η αποφυγή γάμων ωστόσο, είναι μια συνήθεια που διατηρείται από αρχαιοτάτων χρόνων
αφού θεωρείτο πως στους νεόνυμφους θα πάει γρουσουζιά.
Με τη δική του χάρη φυσικά ο λαός, υποστηρίζει πως οι γάμοι δεν πρέπει να γίνονται,
μιας και τον μήνα αυτόν, ερωτοτροπούν οι γάιδαροι...
Αν και..

«Ας μ' αγαπούσε κείνη που αγαπώ
και Μάη μήνα ας παντρευτώ»..

Από την άλλη,
κατά το αρχαίο Αττικό ημερολόγιο αλλά και κατά τα μηνολόγια
που τηρούσαν στην Πάρο, στην Τήνο, στην Αμοργό, στην Δήλο,
στην Έφεσο, στη Μίλητο και στην Πέργαμο,
ο Μάιος αντιστοιχούσε περισσότερο προς τον «Θαργηλιώνα»,
τον 11ο μήνα εκείνου του ημερολογίου
που εκάλυπτε το διάστημα από 23 Απριλίου ως 23 Μαΐου.
Οι λέξεις «θέρειν» και «ήλιος» είναι αυτές που έδωσαν και το όνομα στον «Θαργηλιώνα»,
εννοώντας πως «θέρμαινε ο ήλιος» γι' αυτό και τα ομώνυμα «θαργήλια» ή «θεργήλια».
Η κυριότερη γιορτή αυτού του μήνα, ήταν αφιερωμένη στον θεό του Φωτός, Απόλλωνα,
υπολογίζοντάς τον και ως θεό της ηλιακής θερμότητας.
Αυτή η θερμότητα θεωρείται από τότε και η αιτία που ωριμάζουν οι καρποί:
«Θαργήλια εισί πάντες οι από γης καρποί».
Η γιορτή τελείτο την 7η μέρα του μήνα,
μέρα που οι αρχαίοι θεωρούσαν πως είχε γεννηθεί ο θεός Απόλλωνας.
Και για να μην ..ξεχνιόμαστε,
διατηρώντας πιθανά κάποιο κατάλοιπο πανάρχαιας τελετής,
την παραμονή της γιορτής, τελούσαν μια καθαρά εξιλαστήρια θυσία
για να εξαγνίσουν την πόλη των Αθηνών,
αφού σύμφωνα με τον Διογένη τον Λαέρτιο:
«Θαργηλιώνος έκτη καθαίρουσι την πόλιν οι Αθηναίοι».
Τότε μάλιστα θυσιάζονταν… δύο άντρες
– ο ένας για να εξιλεωθούν οι άντρες της πόλης κι ο άλλος για να εξιλεωθούν οι γυναίκες -
οι οποίοι αφού χρησίμευαν για τον καθαρμό και την «γιατρειά» όλων των άλλων,
αποκαλούντο «φαρμακοί».
Πολύ πιθανά οι άντρες αυτοί, είχε προκανονιστεί να θυσιαστούν στα Θαργήλια,
οπότε ήταν μάλλον κατάδικοι και τρέφονταν δημοσία δαπάνη.
Αργότερα πάντως, κατά τους κλασσικούς χρόνους, η θυσία γινόταν εικονικά..

Όλα αυτά όμως, δεν βοήθησαν τους κατά καιρούς ερευνητές
να καταλήξουν σχετικά με την προέλευση του ονόματος.
Κάποιοι, όπως ο Πλούταρχος, ισχυρίζονται πως ο Μάιος πήρε το όνομά του
από την κόρη του Άτλαντα (επτά είχε αυτός, τις λεγόμενες Πλειάδες),
τη Μαία, η οποία ήταν και μητέρα του Ερμή.
Άλλοι φρονούν πως η καταγωγή του είναι ακόμη παλαιότερη,
από την σανσκριτική λέξη Μax που σημαίνει εκτός των άλλων και «γεννώ»,
αφού τον μήνα αυτόν, όλη η φύση γεννιέται.
Εντάξει, υπάρχουν και αυτοί που θεωρούν πως στον μήνα δόθηκε αυτό το όνομα,
για να τιμηθούν οι πατρίκιοι και οι γερουσιαστές της Ρώμης,
που είχαν το προσωνύμιο «Majores».

Δεν βαριέστε, αρκετοί άλλωστε θεωρούν σημαντικότερο..

…το ότι, ο Μάιος συνδέεται και με την όλη πορεία της πάλαι ποτέ Βασιλεύουσας,
πόλης του Μεγάλου Κωνσταντίνου,
του οποίου τη μνήμη, βέβαια, γιορτάζουμε στις 21 του ίδιου μήνα.
Δέκα ημέρες νωρίτερα γιορτάζονται τα γενέθλια
ή, κατά άλλους, εγκαίνια της Κωνσταντινούπολης το έτος 330 μ.Χ.,
ενώ στις 29, η μνήμη μας γυρνάει πίσω στην Άλωσή της (1453),

…ή, το ότι,
η 1η Μαΐου έχει χαρακτηρισθεί διεθνής ημέρα απεργίας
(ή αργίας, τελικά δεν έχω καταλάβει),
αφού είναι συνδεδεμένη με το εργατικό κίνημα,
μιας και το 1886 έγιναν εκείνες οι μεγάλες διαδηλώσεις στο Σικάγο,
με αίτημα τα …τρία οχτάρια: οχτώ ώρες εργασίας, οχτώ ψυχαγωγίας και οχτώ ύπνου.
Έτσι, στην Αμερική, το 1888, προτάθηκε από την American Federation of Fabour
να γιορτάζεται η «εργατική πρωτομαγιά»,
κάτι που εδραιώθηκε στο Βερολίνο το 1890 κατά το Διεθνές Συνέδριο Εργατών.

Αλλά αυτά ίσως, δεν έχουν τελικά και τόση σημασία,
όση σημασία έχει που ο Μάιος βρίσκεται στο μέσο της πιο ανθοφόρας εποχής
και είναι «μήνας χαράς και λατρείας της βλάστησης, με δοξασίες και έθιμα διαχρονικού χαρακτήρα»,
με κορυφαίο το παραδοσιακό έθιμο με το πρωτομαγιάτικο στεφάνι,
το οποίο στολίζει την πόρτα του σπιτιού μέχρι τις 24 Ιουνίου,
οπότε πανηγυρικά καίγεται στις φωτιές του αϊ-Γιάννη.

Και βέβαια, που τον μήνα αυτόν, εορτάζεται και η Μητέρα,
(μετά την …μετακόμιση της γιορτής τη δεκαετία το 1960,  στην 2η Κυριακή του Μαΐου,
από την 2η ημέρα του Φεβρουαρίου, που την γιόρταζε ως τότε η Ορθόδοξη Εκκλησία).
Η Μητέρα που, ασφαλώς, έχει κάθε δικαίωμα να τιμάται τον, κατά πολλούς,
ομορφότερο μήνα του έτους.

Και που έτσι ίσως, να αποκτά και κάποιο νόημα η σχέση που έχει ο Μάιος
και οι βασίλισσες.. 
 

                                                                     Ηλίας Μπουντούρης


ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ






 

<< Πίσω στην προηγούμενη σελίδα